مقاومسازی یا امنسازی نرمافزارهای سازمانی در برابر حملات سایبری و نفوذها، حاصل مجموعهای از عوامل بههم پیوسته در حوزههای زیرساخت و شبکه، سیستم عامل و پایگاه داده، سیاستگذاریهای حوزه فناوری و نحوه مدیریت اطلاعات میباشد. بطور قطع رعایت اصول امنیت اطلاعات در طراحی و تولید محصول نرمافزاری نیز یکی از شاخصههای اصلی مقاومسازی و ایمنی اطلاعات خواهد بود.
معماری امنیتی نرمافزار اتوماسیون اداری و مدیریت فرآیندهای فراگستر با رویکرد دفاع در عمق (Defense in Depth) و در چندین لایه طراحی شده است تا محرمانگی، یکپارچگی و دسترسپذیری اطلاعات سازمانی را در تمامی سطوح سامانه تأمین نماید. این معماری، از لایه ارتباط و دسترسی کاربران آغاز شده و با پوشش امنیت شبکه، احراز هویت و مدیریت نشست، کنترل دسترسی و مجوزها، امنیت برنامه، حفاظت از دادهها و مدیریت امن زیرساخت ادامه مییابد. احراز هویت چندعاملی، مدیریت نقشگرا و حداقل سطح دسترسی، رمزنگاری اطلاعات در زمان انتقال و ذخیرهسازی، کنترل دسترسی به منابع و مدیریت امن نشستها از مهمترین کنترلهای این معماری هستند؛ رویکردی که با اصول معماری امن و کنترلهای مطرح در استانداردهای OWASP همراستا است.
در کنار کنترلهای پیشگیرانه، معماری امنیتی فراگستر بر پایش، ثبت و ممیزی رویدادها و آمادگی برای شناسایی و مدیریت تهدیدات نیز تمرکز دارد. رویدادهای امنیتی و فعالیتهای مهم کاربران و اجزای سامانه ثبت و قابل ممیزی بوده و سازوکارهای مدیریت خطا، کنترل دسترسی مدیریتی، حفاظت از لاگها و ارزیابیهای امنیتی و تست نفوذ دورهای، لایههای تکمیلی حفاظت را تشکیل میدهند. همچنین سامانه با بهرهگیری از کنترلهای امنیتی در برابر تهدیداتی نظیر جعل هویت، حملات Injection، سرقت اطلاعات، پیکربندیهای ناامن و مؤلفههای آسیبپذیر، رویکردی یکپارچه برای حفاظت از اطلاعات و فرآیندهای حیاتی سازمان ارائه میکند.
در ادامه بخشی از لایهها و مؤلفهها امنیتی محصول معرفی گردیدهاند تا تصویری دقیقتر از معماری و زیرساخت امنیتی محصول اتوماسیون اداری (کسب و کار) و مدیریت فرآیندهای فراگستر در اختیار متخصصان، مدیران فناوری اطلاعات و معماران سازمانی قرار گیرد.
سامانه شناسایی و احراز هویت (Identification & Authentication) نرمافزار اتوماسیون اداری و مدیریت فرآیندهای فراگستر، با هدف تشخیص و اعتبارسنجی هویت کاربران و فراهمسازی بستر اعمال سیاستهای دسترسی سازمان طراحی شده است. در این فرآیند، ابتدا هویت کاربر بر اساس شناسه یکتای وی شناسایی و سپس با استفاده از عوامل احراز هویت معتبر، از جمله شناسه کاربری و گذرواژه، توکنهای سختافزاری و گواهینامههای دیجیتال اعتبارسنجی میشود. پس از احراز موفق هویت، دسترسیها و مجوزهای متناسب با سیاستهای امنیتی سازمان اعمال میگردد.
لیستی از اهداف امنیتی مرتبط با هویتسنجی که در نرمافزار اتوماسیون اداری و مدیریت فرآیندها پیاده سازی شده است، ذکر میگردد:
رویدادنگاری و ممیزی اطلاعات در نرمافزار اتوماسیون اداری و مدیریت فرآیندهای فراگستر، با هدف ثبت، نگهداری و ارائه شواهد قابل اتکا از رویدادهای امنیتی و فعالیتهای کاربران و مؤلفههای سامانه و بهمنظور پشتیبانی از پایش، تشخیص و تحلیل رخدادها و بررسی عملکرد کاربران و اجزای نرمافزار انجام میشود. سامانه، رویدادهای مرتبط با فعالیتهای کاربران، عملیات امنیتی و عملکرد مؤلفههای نرمافزار را مطابق سیاستهای امنیتی تعریفشده ثبت نموده و اطلاعات ممیزی لازم، از جمله زمان وقوع رویداد، هویت ایجادکننده، نوع و نتیجه رویداد و اطلاعات مرتبط با مبدأ رویداد را در قالب رکوردهای ممیزی ثبت و نگهداری میکند. همچنین سازوکارهای لازم برای کنترل دسترسی به رکوردهای ممیزی، حفاظت از تمامیت آنها و مدیریت چرخه نگهداری لاگها پیشبینی شده است.
مدیریت نشست (Session Management) در نرمافزار اتوماسیون اداری و مدیریت فرآیندهای فراگستر، با هدف ایجاد، کنترل، اعتبارسنجی و خاتمه امن نشستهای کاربری و جلوگیری از سوءاستفاده از نشستهای معتبر طراحی شده است. سامانه برای هر نشست جدید، شناسهای امن و غیرقابل پیشبینی ایجاد کرده و از تولید شناسههای ترتیبی، قابل حدس یا مبتنی بر اطلاعاتی مانند نام کاربر، تاریخ و نشانی IP جلوگیری میکند. همچنین امکان ابطال نشستها توسط مدیر سیستم و احراز هویت برای هر نشست جدید، کنترل چرخه عمر نشست و اعتبارسنجی شناسههای نشست را فراهم میسازد.
حفاظت از داده کاربری در نرمافزار اتوماسیون اداری و مدیریت فرآیندهای فراگستر، مجموعهای از کنترلهای امنیتی برای حفظ محرمانگی، تمامیت و کنترل دسترسی به اطلاعات کاربران و دادههای تحت حفاظت سامانه است. این معماری با اعمال سیاستهای کنترل دسترسی و محدودسازی دسترسی به منابع بر اساس مجوزهای تعریفشده، از دسترسی غیرمجاز به اطلاعات جلوگیری کرده و امکان اعمال کنترلهای امنیتی متناسب با سطح حساسیت دادهها را فراهم میسازد.
بهمنظور حفاظت از دادهها در تمام چرخه پردازش، کنترلهای امنیتی در زمان ذخیرهسازی و انتقال اطلاعات نیز اعمال میشوند. رمزنگاری اطلاعات حساس، استفاده از سازوکارهای امضای دیجیتال برای انکارناپذیری، حفاظت از مسیرهای دسترسی به منابع، اعتبارسنجی ورودیها و فعالیتهای برنامه و جلوگیری از دسترسی مستقیم و غیرمجاز به منابع، از جمله کنترلهای پیشبینیشده در این حوزه هستند. این رویکرد، حفاظت چندلایه از اطلاعات سازمانی و دادههای کاربران را در برابر دسترسی، تغییر یا استفاده غیرمجاز تقویت میکند.
مدیریت خطاها و استثناءها (Exception Handling) در نرمافزار اتوماسیون اداری و مدیریت فرآیندهای فراگستر با هدف کنترل ایمن خطاهای زمان اجرا، جلوگیری از افشای اطلاعات حساس و حفظ وضعیت امن سامانه پس از وقوع خطا طراحی شده است. سامانه با بهرهگیری از سازوکار متمرکز مدیریت خطا و استثناء، خطاهای رخداده در مؤلفههای مختلف را بهصورت کنترلشده مدیریت کرده و از نمایش اطلاعات قابل سوءاستفاده درباره ساختار پایگاه داده، شبکه، منطق برنامه یا سایر جزئیات داخلی سامانه در پیامهای خطا جلوگیری میکند.
در زمان وقوع خطا یا شکست عملیات، سامانه ضمن ثبت صحیح و کامل رویدادهای مرتبط، از ایجاد دسترسیهای غیرمعمول یا ناخواسته جلوگیری کرده و وضعیت امن (Secure State) را حفظ میکند. همچنین برای شرایط شکست در بخشهای مختلف نرمافزار، روالهای مشخص و از پیش تعریفشده در نظر گرفته شده است تا خطا ضمن مدیریت مناسب، موجب تضعیف کنترلهای امنیتی یا ایجاد مسیر جدید برای دسترسی غیرمجاز به منابع سامانه نشود.
نرمافزار اتوماسیون اداری و مدیریت فرآیندهای فراگستر با رویکرد امنیت در چرخه توسعه نرمافزار، در برابر تهدیدات و الگوهای رایج حملات علیه برنامههای کاربردی تحت وب مقاومسازی شده است. کنترلهای امنیتی سامانه با تمرکز بر تهدیدات متداولی نظیر Injection، Cross-Site Scripting (XSS)، Broken Access Control، حملات احراز هویت و مدیریت نشست و سایر ریسکهای مطرح در OWASP طراحی و ارزیابی میشوند تا از دسترسی غیرمجاز، دستکاری دادهها و سوءاستفاده از قابلیتهای سامانه جلوگیری شود.
بهمنظور ارزیابی اثربخشی این کنترلها، آزمونهای امنیتی و تست نفوذ در سطوح مختلف سامانه انجام میشود و نتایج حاصل برای شناسایی نقاط ضعف، تحلیل ریسک و تقویت کنترلهای حفاظتی مورد استفاده قرار میگیرد. علاوه بر کنترلهای پیشگیرانه، قابلیتهای امنیتی سامانه با هدف حفظ تابآوری و تداوم عملکرد در مواجهه با حملات و رفتارهای مخرب، از جمله تلاشهای غیرمجاز برای دسترسی، سوءاستفاده از منابع و حملات انکار سرویس، مورد ارزیابی و بهبود مستمر قرار میگیرند.
از اینجا شروع کنید👇